สื่อประเภทเครื่องฉาย

1.ความหมายสื่อประเภทเครื่องฉาย

เป็นวัสดุและอุปกรณ์  อิเล็กทรอนิกส์เพื่อการสื่อสารด้วยภาพหรือทั้งภาพทั้งเสียง  อุปกรณ์มีทั้งแบบฉายตรงและฉายอ้อมเพื่อถ่ายทอดเนื้อหาจากวัสดุแต่ละประเภทที่ใช้เฉพาะอุปกรณ์นั้นเพื่อให้เป็นภาพปรากฏขึ้นบนจอ  เช่น  เครื่องฉายข้ามศีรษะใช้กับแผ่นโปร่งใส  เครื่องฉายสไลด์  ใช้กับแผ่นฟิล์มสไลด์  หรือให้ทั้งภาพและเสียง  เช่น  เครื่องฉายภาพยนตร์ฟิล์ม  เครื่องเล่นดีวีดีใช้กับวีซีดีและดีวีดี  เหล่านี้เป็นต้น  นอกจากนี้ยังอาจรวมเครื่องถ่ายทอดสัญญาณ  คือ  เครื่องแอลซีดีที่ใช้ถ่ายทอดสัญญาณจากคอมพิวเตอร์หรือเครื่องเล่นวีซีดี  เข้าไว้ในเครื่องด้วย เพื่อนำสัญญาณภาพจากอุปกรณ์เหล่านั้นขึ้นจอภาพ

2.ลักษณะเฉพาะของสื่อประเภทเครื่องฉาย

เครื่องฉายมีอยู่หลายประเภทการแบ่งประเภทมีการแบ่งอยู่หลายลักษณะเช่น

1. แบ่งตามระบบการฉาย

 -ระบบการฉายตรง (Direct Projection) เป็นระบบที่แสง จากหลอดฉายส่องตรงผ่าน เลนซ์รวมแสง ผ่านวัสดุฉาย ผ่านเลนซ์ฉาย ออกสู่จอ เช่น ระบบของเครื่องฉายภาพยนตร์ เครื่องฉายสไลด์และฟิล์มสตริฟ

-ระบบฉายอ้อม (Indirect Projection) หรือเรียกว่า ระบบแสงส่องสะท้อนผ่านวัสดุฉาย

แสงผ่านวัสดุฉายและส่วนประกอบอื่น ออกไปสู่จอในลักษณะที่แสงไม่ได้ส่องตรงไปที่เดียว แต่จะมีการสะท้อนเปลี่ยนทิศทาง เช่น ระบบการฉายในเครื่องฉายแผ่นโปร่งใส

-ระบบแสงส่องสะท้อน(Reflect Projection) หรือแสงส่องสะท้อนที่ไม่ผ่านวัสดุฉาย

ระบบนี้ แสงจากหลอดฉาย ตกกระทบวัสดุฉาย แล้วสะท้อนผ่านส่วนประกอบอื่น ออกไปสู่จอโดยแสงไม่ผ่านวัสดุฉาย ทั้งนี้เพราะวัสดุที่จะใช้ฉายกับเครื่องประเภทนี้มีความทึบแสง

 2. แบ่งตามลักษณะภาพที่ปรากฏบนจอ

-เครื่องฉายภาพนิ่ง จะให้ภาพนิ่งปรากฏบนจอ ได้แก่ เครื่องฉายสไลด์ เครื่องฉายฟิล์มสตริป เครื่องฉายภาพทึบแสง และเครื่องฉายภาพข้ามศีรษะ (เครื่องฉายภาพโปร่งใส) เป็นต้น

-เครื่องฉายภาพเคลื่อนไหว ภาพที่ปรากฏบนจอจะทำให้ผู้ชมมีความรู้สึกว่าเคลื่อนไหวเหมือนภาพที่เป็นจริง ได้แก่ เครื่องฉายภาพยนตร์ เครื่องฉายฟิล์มลู๊ป เครื่องฉายภาพดิจิตอล

 3. แบ่งตามลักษณะของวัสดุฉาย

-เครื่องฉายภาพโปร่งใส (Transparency Projector) ซึ่งวัสดุฉายจะเป็นวัสดุโปร่งใสหรือโปร่งแสง (Transparency Materials) เช่น เครื่องฉายภาพข้ามศีรษะ เครื่องฉายสไลด์ เครื่องฉายฟิล์มสตริป เครื่องฉายภาพยนตร์ และเครื่องฉายไมโครฟิล์ม เป็นต้น

3.2 เครื่องฉายแบบทึบแสง (Opaque Projector) เป็นเครื่องฉายที่ฉายวัสดุทึบแสงซึ่งแสงจะไม่สามารถผ่านวัสดุฉายได้ แต่จะใช้หลักการสะท้อนของภาพแทน

-เครื่องฉายภาพดิจิตอล(Digital Projector) เป็นเครื่องฉายที่ใช้วัสดุจัดเก็บข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าเหมือนกับวัดสุฉายที่เป็นลักษณะโปร่งแสงหรือทึบแสง

 4. แบ่งตามลักษณะการใช้งาน ซึ่งแต่ละประเภทจะใช้งานในลักษณะต่าง ๆ เช่น

-เครื่องฉายสไลด์

-เครื่องฉายฟิล์มสตริป

-เครื่องฉายภาพข้ามศีรษะ

-เครื่องฉายภาพทึบแสง

 5. แบ่งตามลักษณะเทคโนโลยีการผลิตเครื่องฉาย

5.1 เครื่องฉายที่ใช้เทคโนโลยีแบบพื้นฐาน กล่าวคือ เป็นเครื่องฉายใช้อุปกรณ์กลไกที่ไม่ซับซ้อน เป็นเครื่องฉายที่ใช้เทคโนโลยีง่ายๆ และใช้กลไกเป็นหลักในการทำงานของเครื่องฉาย เช่น

5.1.1 เครื่องฉายสไลด์

5.1.2 เครื่องฉายฟิล์มสตริป

5.1.3 เครื่องฉายภาพข้ามศีรษะ

5.1.4 เครื่องฉายภาพทึบแสง

5.2 เครื่องฉายที่ใช้เทคโนโลยีที่ซับซ้อนหรือเครื่องฉายประเภทที่ใช้อุปกรณ์เล็กทรอนิกส์ 

เช่น  เครื่องฉายภาพดิจิตอล ซึ่งเครื่องฉายดิจิตอลโดยมีการพัฒนามานานพอสมควร โดยเริ่มจากเครื่องวีดิโอโปรเจ็คเตอร์ที่ใช้หลอดฉายประเภท CRT แล้วพัฒนามาเป็นยุค LCD ซึ่งในระยะแรก ๆ ยังมีคุณภาพที่ด้อยกว่าชนิดที่ใช้หลอดภาพ CRT จากนั้นได้มีความพยายามในการพัฒนาในหลาย ๆ เทคโนโลยี เช่น DLP, D-ILA และ LCOS เป็นต้น อย่างไรก็ตามเครื่องฉายได้รับการพัฒนามาจนถึงปัจจุบันที่สามารถเรียกกันได้ว่าเป็นเครื่องฉายภาพดิจิตอล เนื่องจากให้คุณภาพของภาพที่คมชัดกว่าเครื่องฉายที่ใช้สัญญาณอิเล็กทรอนิกส์แอนนาลอกทำให้คุณลักษณะของเครื่องฉายประเภทนี้มุ่งการพัฒนาไปสู่ดิจิตอลมากขึ้น จนแทบจะกล่าวได้ว่า เครื่องฉายประเภทที่ใช้เทคโนโลยีที่ซับซ้อนหรือเครื่องฉายประเภทที่ใช้อุปกรณ์เล็กทรอนิกส์เป็นเครื่องฉายที่ใช้ดิจิตอลหมดแล้ว

3.คุณสมบัติของประเภทเครื่องฉาย

เป็นวัสดุและอุปกรณ์  อิเล็กทรอนิกส์เพื่อการสื่อสารด้วยภาพหรือทั้งภาพทั้งเสียง  อุปกรณ์มีทั้งแบบฉายตรงและฉายอ้อมเพื่อถ่ายทอดเนื้อหาจากวัสดุแต่ละประเภทที่ใช้เฉพาะอุปกรณ์นั้นเพื่อให้เป็นภาพปรากฏขึ้นบนจอ  ดังตัวอย่างต่อไปนี้

1. เครื่องฉายภาพทึบแสง

ข้อดี

1. สามารถขยายภาพถ่าย ภาพเขียน ข้อความ หรือวัสดุทึบแสงให้มีขนาดใหญ่ได้
2. เหมาะสำหรับผู้เรียนกลุ่มใหญ่
3. ช่วยลดภาระในการผลิตแผ่นภาพโปร่งใส สไลด์ หรือภาพกราฟิก

ข้อจำกัด

1. มีราคาค่อนข้างสูงพอสมควร 
2. ต้องใช้ร่วมกับเครื่องฉายภาพซึ่งมีราคาสูงเช่นกัน
3. เครื่องบางรุ่นอาจมีขนาดใหญ่ ทำให้เคลื่อนย้ายลำบาก

2. แผ่นโปร่งใส

ข้อดี

1. สามารถใช้ได้ในที่ที่มีแสงสว่าง
2. เหมาะสำหรับการเรียนเป็นกลุ่มใหญ่
3.ผู้สอนสามารถหันหน้าเข้าหาผู้เรียนได้
4.สามารถเตรียมแผ่นโปร่งใสไว้ล่วงหน้า หรือเขียนเพิ่มเติมในขณะสอนได้
5. แผ่นใสบางประเภท สามารถแสดงการเคลื่อนไหวได้

ข้อจำกัด

1. แผ่นโปร่งใสที่มีลักษณะพิเศษต้องใช้ต้นทุนในการผลิตสูง
2. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนน้อย

3. สไลด์

ข้อดี

1. เหมาะสำหรับการเรียนทั้งกลุ่มใหญ่ และกลุ่มเล็ก
2. ผลิตและทำสำเนาได้ง่าย
3. สามารถสลับรูปในการสอนได้ตามต้องการ
4. สามารถปรับปรุงเนื้อหาให้ทันสมัยได้ง่าย
5. ใช้สะดวกและเก็บรักษาง่าย
4. สามารถใช้ประกอบกับเครื่องบันทึกเสียง ในการผสมสัญญาณภาพและเสียงได้

ข้อจำกัด

1. ต้องฉายในห้องที่มีแสงสว่างน้อย
2. การผลิตชุดสไลด์ที่มีคุณภาพต้องมีการวางแผน ทำบทสคริปต์ และการจัดภาพเป็นชุด 

4. ไมโครฟิล์ม ไมโครฟิช

ข้อดี

1. สะดวกในการเก็บรักษา
2. สามารถเก็บแบบจำแนกประเภทได้ง่าย
3. เหมาะสำหรับการเก็บรักษาข้อมูลสิ่งพิมพ์ เพราะมีขนาดเล็ก
4. ต้นทุนในการผลิตไม่สูงมากนัก
5. มีขนาดเล็ก หยิบใช้สะดวก

ข้อจำกัด

1. ไม่สามารถอ่านข้อความได้ด้วยตาเปล่า ต้องใช้เครื่องอ่านที่มีคุณภาพดี
2. เครื่องอ่านใช้อ่านได้คนเดียวมีราคาไม่สูงมากนัก แต่เครื่องอ่านสำหรับฉายให้กลุ่มใหญ่ดูจะมีราคาแพง

5. โทรทัศน์วงจรเปิด

ข้อดี

1. สามารถใช้ได้กับผู้เรียนไม่จำกัดจำนวน และสามารถถ่ายทอดไปได้ในระยะไกล ๆ
2. ช่วยดึงดูดความสนใจของผู้เรียน
3. เหมาะสำหรับใช้ในการจูงใจ สร้างทัศนคติ และเสนอปัญหาให้ผู้เรียนคิด หรืออภิปราย
4. ช่วยลดภาระของผู้สอน ในกรณีที่สอนในหัวข้อเดียวกัน ต่อนักเรียนหลายกลุ่ม

ข้อจำกัด

1. การจัดรายการที่ดีต้องใช้ต้นทุนการผลิตสูง
2. ต้องใช้ช่างเทคนิคในการผลิตรายการ
3. เป็นการสื่อสารทางเดียว ผู้เรียนไม่สามารถถามข้อสงสัย และผู้สอนไม่สามารถทราบการตอบสนองของผู้เรียนได้
4. รายการที่เสนออาจไม่ตรงกับตารางเรียน หรือบทเรียน

6. โทรทัศน์วงจรปิด

ข้อดี

1. เหมาะทั้งผู้เรียนกลุ่มเล็กและกลุ่มใหญ่
2. ใช้ถ่ายทอดเหตุการณ์หรือการสอน ที่ผู้เรียนไม่สามารถอยู่รวมกันในบริเวณเดียวกันได้
3. สามารถใช้ร่วมกับวิดีทัศน์ในการส่งภาพได้

ข้อจำกัด

1. ต้นทุน อุปกรณ์ และการผลิตสูง
2. ต้องใช้ช่างเทคนิคในการผลิต หรือจัดรายการ
3. ตัวอักษรที่ปรากฎบนจออาจมีขนาดเล็ก อ่านยาก
4. ม้วนวิดีทัศน์เสื่อมสภาพได้ง่าย

4.สภาพการณ์ที่เหมาะแก่การใช้สื่อประเภทเครื่องฉาย  สภาพของการฉายที่ดี

1. การควบคุมแสงสว่าง จะต้องควบคุมแสงสว่างได้อย่างต่อเนื่อง เช่นจากสว่างไปค่อย ๆ มืด หรือจากมืดไปค่อย ๆ สว่าง
2. ระบบเสียง ต้องชัดเจนทั่วทั้งห้องฉาย
3. ระบบระบายอากาศ ต้องระบายอากาศได้ดี
4. ความชัดเจนของภาพ ทุกจุด ไม่เกิดภาพผิดเพี้ยนหรือ keystone or distortion

5.การบ่งใช้/วิธีการใช้สื่อประเภทเครื่องฉาย

       การฉายจะเกิดขึ้นได้ต้องมีองค์ประกอบอย่างน้อย 3 ประการคือมีจอฉาย  เครื่องฉาย และวัสดุฉาย

1. จอ(screen)

 2. เครื่องฉาย

3. วัสดุฉาย  ซึ่งมีทั้งวัสดุโปร่งแสงและวัสดุทึบแสง




 

6.ผลที่เกิดกับผู้ใช้สื่อ

- ผู้สอนสามารถเปลี่ยนรูปภาพในการสอนได้ตามความต้องการ

- ผู้สอนสามารถปรับเปลี่ยนรูปภาพได้ตามความต้องการของเนื้อเรื่อง

- สะดวกต่อการนำมาใช้เพราะผลิตง่ายและทำสำเนาได้ง่ายเช่นกัน

- ช่วยลดภาระของผู้สอนคือ  แทนที่จะต้องบรรยายหลายครั้งหรือหลายแห่งในหัวข้อเดียวกันต่อผู้เรียนหลายกลุ่ม  ก็ใช้การแพร่สัญญาณไปยังที่ต่างๆได้ในเวลาเดียวกัน

- ช่วยดึงดูดความสนใจของผู้เรียน

- เหมาะสำหรับการใช้จูงใจ  สร้างทัศนคติและเสนอปัญหาให้ผู้เรียนคิดหรือเสริมสร้างการอภิปรายร่วมกัน

7.ผลที่เกิดกับผู้เรียน

- ผู้เรียนให้ความสนใจในการเรียนมากขึ้น การเรียนไม่เบื่อ เกิดการเรียนรู้ได้ง่าย

- เป็นความรู้ที่คงทนเพราะเป็นการเรียนที่ไม่น่าเบื่อทำให้เด็กอยากจดจำสิ่งต่างๆที่เรียน

- ผู้เรียนได้เรียนจากสื่อที่แสดงการเคลื่อนไหวของภาพประกอบเสียงที่ให้ความรู้สึกใกล้เคียงของจริงมาก ทำให้อยากเรียนต่อ

ข้อดีของสื่อสิ่งประเภทเครื่องฉาย

1.สามารถขยายภาพถ่าย ภาพเขียน ข้อความ หรือวัสดุทึบแสงให้มีขนาดใหญ่ได้

2.เหมาะสำหรับผู้เรียนกลุ่มใหญ่

3. ช่วยลดภาระในการผลิตแผ่นภาพโปร่งใส สไลด์ หรือภาพกราฟิก

ข้อจำกัดของสื่อสิ่งพิมพ์

1. สามารถขยายภาพถ่าย ภาพเขียน ข้อความ หรือวัสดุทึบแสงให้มีขนาดใหญ่ได้

2. เหมาะสำหรับผู้เรียนกลุ่มใหญ่

3. ช่วยลดภาระในการผลิตแผ่นภาพโปร่งใส สไลด์ หรือภาพกราฟิก  



    -